حکم فقهی نکاح غرری با تمرکز بر مبهم بودن «طرفین عقد» و «صفات آنان» | ||
| پژوهشنامه فقه اجتماعی | ||
| مقاله 8، دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 24، شهریور 1403، صفحه 497-524 اصل مقاله (610.26 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/sj.2025.245483.1329 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا الهامی* 1؛ مهرداد پوراسکندری2 | ||
| 1استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| یکی از اسباب باطل شدن عقد بیع و دیگر معاوضات، «غرر» است. غرر به این معنی است که ابهام موجود در ارکان عقد سبب شود یکی از طرفین از دچار شدن به ضررهای قابل توجه مصون نباشد، اما نحوه تأثیرگذاری این قاعده بر عقد نکاح که معاوضه حقیقی شمرده نمیشود، یکی از مسائل چالشبرانگیز است؛ بهخصوص درصورتیکه وجود ابهام در «طرفین نکاح» یا «صفات آنان» باشد. برای مثال، هنگام عقد، اینکه زوجه کیست، مجهول باشد یا اینکه سن زوج مبهم باشد و بدون تعیین عرفی، زن جوانی به عقد پیرمردی فرتوت درآید. در این صورت حکم چنین عقدهایی از حیث غرری بودن آن چیست؟ این مقاله درصدد است تا با روش تحلیلی و کتابخانهای و بر اساس ادله فقهی و فتاوای فقیهان، حکم چنین عقدی را از حیث صحت و بطلان تعیین کند. مسئلهای که طبق جستار انجامشده، پیش از این پژوهشی درباره آن انجام نشده است و از خلأ علمی رنج میبرد. بر اساس یافتههای این تحقیق، قاعده نفی غرر در عقد نکاح نیز جاری است؛ بهطوریکه اگر در هنگام عقد، «طرفین نکاح» مبهم باشند، عقد باطل است، اما درصورتیکه اوصاف آنان مبهم باشد، غالباً عقلا صفت را مستقل از ذات تشخیص میدهند که قصد اصلی هریک از طرفین بر ذات طرف دیگر تعلق گرفته، ازاینرو منجر به صحت عقد شده است، اما گاه صفت مبهم در نگاه عرف آنقدر اهمیت بالایی دارد که عقلا آن را جدا از ذات طرف دیگر نمیدانند. در این فرض، عقد نکاح بر اثر جریان قاعده نفی غرر باطل است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نکاح غرری؛ قاعده نفی غرر؛ بطلان عقد؛ فقه امامیه؛ صفات مبهم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 383 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 336 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,946 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,268,879 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,675,224 |