تبیین چالشهای فقهی و اجرایی قرارداد مشارکت در نظام بانکداری ایران و ارائه مبانی و ضوابط کلی بازطراحی آن | ||
| تحقیقات مالی اسلامی | ||
| مقاله 5، دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 32، زمستان 1403، صفحه 359-402 اصل مقاله (1.19 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/ifr.2025.246947.1914 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد زارعی محمودآبادی1؛ مهدی رعایایی* 2 | ||
| 1دانشآموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران؛ و طلبه سطح خارج و پژوهشگر | ||
| 2دانشآموخته دکتری علوم اقتصادی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| 1. مقدمه و هدف نظام بانکداری بدون ربا در ایران پس از چهار دهه تجربه، هنوز با چالشهای جدی روبهروست. یکی از مهمترین عرصهها، قراردادهای مشارکت است که بهعنوان جایگزینی برای روابط ربوی طراحی شدهاند اما در عمل با محدودیتها و ایرادهایی مواجه هستند. 2. بیان مسئله بررسی وضع موجود نشان میدهد قراردادهای مشارکت در بانکداری ایران با دو دسته مشکل همراهاند: - چالشهای فقهی مانند تعیین زمان مشخص برای تسویهحساب، شرط جبران خسارت، مدیریت تبرعی مشتری و اعمال جریمه تخلف. - چالشهای اجرایی مانند ریسک انتخاب نادرست مشتری، ضعف نظارت، دشواری ارزشگذاری داراییها و افزایش هزینههای بانکی. پژوهشهای پیشین نیز نشان دادهاند که این مشکلات باعث میشود اهداف واقعی بانکداری بدون ربا محقق نشود و شبهه ربوی بودن همچنان باقی بماند. 3. نتیجهگیری و پیشنهادها با توجه به این چالشها، بازنگری و بازطراحی قراردادهای مشارکتی در نظام بانکی ایران ضروری است. این بازطراحی باید بر اساس دو دسته مبانی کلی انجام شود: - مبانی ایجابی: عدالت اقتصادی، تداول و گردش اموال، رعایت مقتضای عقد، احترام به عمل مسلمان، تبعیت سود از سرمایه، مصالح نظام اسلامی و اعتبارسنجی متقاضیان تسهیلات. - مبانی سلبی: پرهیز از ربا، ظلم، غرر، ضرر، اکل مال به باطل، عسر و حرج و تحریم حلال. رعایت این اصول میتواند به اصلاح قراردادهای بانکی کمک کرده و زمینه تحقق واقعی بانکداری اسلامی را فراهم آورد | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرارداد مشارکت؛ بانکداری بدون ربا؛ چالشهای فقهی و اجرایی؛ بازطراحی قرارداد مشارکت؛ مبانی ایجابی؛ مبانی سلبی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 317 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 181 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 563 |
| تعداد مقالات | 4,923 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,191,042 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,601,895 |