اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 555 |
| تعداد مقالات | 4,822 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,820,879 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,273,301 |
پیشرانهای مؤثر بر حجاب و پوشش در جمهوری اسلامی ایران؛ رویکردی آیندهپژوهانه | ||
| دین و ارتباطات (نامه صادق) | ||
| مقاله 2، دوره 32، شماره 2 - شماره پیاپی 68، دی 1404، صفحه 495-528 اصل مقاله (1.55 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/rc.2025.247756.2089 | ||
| نویسندگان | ||
| سید محمد حسین بدیعی خمسه فرد* 1؛ محمد علی فائضی2؛ محمد نوروزی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، آینده پژوهی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری، دانش اجتماعی مسلمین، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران. | ||
| 3استادیار، معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران. | ||
| چکیده | ||
| حجاب و پوشش را میتوان یکی از مهمترین مؤلفههای هویتی و فرهنگی، ایران اسلامی دانست، مؤلفهای که خواسته و ناخواسته به عنصری پایهای در جامعهسازی تبدیلشده و هویت ایرانی ـ اسلامی اصیل به آن گره خورده است. پیچیدگی موضوع و حساسیت نظری و اجرایی آن سبب شده است که همواره بهعنوان امری چالشی در فضای سیاستگذاری محسوب گردد. در پژوهش حاضر که با رویکردی آیندهپژوهانه ـ سیاستگذارانه و با استفاده از روش میکمک تعریف شده است، پس از أخذ مصاحبههای عمیق، 60 پیشران تعریف شده و پس از بررسیهای لازم به 19 مورد تقلیل یافتند. در نرمافزار میکمک که به تحلیل و بررسی روابط متقبل این پیشرانها پرداخت متغیرهایی مانند رسانهها و شبکههای اجتماعی، ارزشهای غربی و بازنمایی رسانهای برخورد با بیحجابها بهعنوان متغیرهای کلیدی و تأثیرگذار شناسایی شدند که نقش اساسی در جهتدهی کل سیستم ایفا میکنند. همچنین، متغیرهایی نظیر اجرای قانون حجاب و رواداری میان موافقان و مخالفان حجاب بهعنوان متغیرهای وابسته شناسایی شدند. متغیرهای واسطهای مانند نظارت اجتماعی و امربهمعروف و نهیازمنکر نیز بهعنوان پل ارتباطی بین متغیرهای تأثیرگذار و وابسته، نقش مهمی در پویایی سیستم ایفا میکنند. نتایج تحلیل پژوهش حاکی از ناپایداری وضعیت داشته و نشان میدهد که تعداد قابلتوجهی از متغیرها وضعیتی دووجهی را تجربه میکنند. بر اساس یافتههای پژوهش و بهعنوان توصیه سیاستی میتوان به مواردی نظیر تقویت مدیریت رسانهها و شبکههای اجتماعی، برنامهریزی برای کاهش نفوذ ارزشهای غربی، بازنگری در شیوههای اجرای قانون حجاب، ارتقای نظارت اجتماعی و تقویت امربهمعروف و نهیازمنکر، ایجاد الگوهای مناسب در خانواده و آموزشوپرورش، استفاده از فناوریهای نوین برای ترویج فرهنگ حجاب، کاهش تنشهای اجتماعی از طریق ترویج رواداری و ترویج الگوهای فرهنگی و پوشش متناسب اشاره کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حجاب؛ آیندهپژوهی؛ نرمافزار میک مک؛ پوشش اسلامی؛ پیشران | ||
| موضوعات | ||
| آینده نگری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Effective Drivers of Hijab and Clothing in the Islamic Republic of Iran: A Futures Studies Approach | ||
| نویسندگان [English] | ||
| seyyed mohammad hossein badiei khamse fard1؛ mohammad ali faezi2؛ mohammad noruzi3 | ||
| 1PhD Candidate in Futures Studies, Imam Sadiq University, Tehran, Islamic Republic of Iran | ||
| 2PhD Candidate in Muslim Social Sciences, Imam Sadiq University, Tehran, Islamic Republic of Iran | ||
| 3Assistant Professor of Islamic Studies and Management, Imam Sadiq University, Tehran, Islamic Republic of Iran. M.noruzi@isu.ac.ir | ||
| چکیده [English] | ||
| Hijab and clothing can be considered one of the most significant identity and cultural components of Islamic Iran—an element that, whether voluntarily or involuntarily, has become a fundamental pillar in social structuring, with the authentic Iranian-Islamic identity being intrinsically tied to it. The complexity of this issue, along with its theoretical and executive sensitivities, has rendered it a persistent challenge in the policymaking domain. In the present study, which has been defined with a futures studies–policy making approach using the MICMAC (Impact Matrix Cross-Reference Multiplication Applied to a Classification) method, 60 driving forces were initially identified through in-depth interviews. After necessary assessments, these were reduced to 19. The MICMAC software, which was employed to analyze and evaluate the reciprocal relationships of these drivers, identified variables such as media and social networks, Western values, and the media representation of law enforcement actions against unveiled individuals as key and influential factors that play a fundamental role in shaping the overall system. Additionally, variables such as the enforcement of hijab laws and tolerance between supporters and opponents of hijab were identified as dependent variables. Intermediary variables, such as social monitoring and the practice of enjoining good and forbidding evil, were recognized as bridging factors between influential and dependent variables, playing a crucial role in the system’s dynamics. The research findings indicate systemic instability, revealing that a significant number of variables experience a dual-state condition. Based on the study’s findings, several policy recommendations can be made, including: Strengthening the management of media and social networks, Planning to reduce the influence of Western values, Revising enforcement mechanisms of hijab laws, Enhancing social monitoring and reinforcing the practice of enjoining good and forbidding evil, Establishing appropriate family and educational models, Utilizing modern technologies to promote the culture of hijab, Reducing social tensions through the promotion of tolerance, Encouraging culturally appropriate clothing models. The findings highlight the need for a multi-dimensional, adaptive policy approach to effectively address the complexities surrounding hijab and its role in shaping Iranian-Islamic identity. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Hijab, Futures Studies, MICMAC, Islamic Clothing, Driver | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن درید، محمد بن حسن (1987). جمهره اللغه. جلد اول. بیروت: دارالعلم للملابین.
بدیعی خمسهفرد، سیدمحمدحسین (1394). اولویتبندی پیشرانهای مدیریت ترویج حجاب و عفاف در جمهوری اسلامی ایران؛ پژوهشی مبنی بر تحلیل لایهلایهای علتها (پایاننامه کارشناسی ارشد). دانشگاه امام صادق(علیهالسلام)، تهران، ایران.
بدیعی خمسهفرد، سیدمحمدحسین (1402). مسئله حجاب: آیندهپژوهی فرهنگی. تهران: رواق اندیشه.
بصیرتمنش، حمید (1376). علما و رژیم رضاشاه. تهران: مؤسسه چاپ و نشر عروج.
پارسا، طیبه (1380). پوشش زن در گستره تاریخ. قم: احسن الحدیث.
پاکتچی، احمد (1397). مدخل «حجاب». تهران: دایرۀالمعارف بزرگ اسلامی.
پدرام، عبدالرحیم و جلالی وند، عباس (1392). مقدمهای بر آیندهپژوهی. جلد اول. تهران: مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی ـ مرکز آیندهپژوهی علوم و فناوری دفاعی.
حمزه، عباس (1385). حجاب در ادیان الهی. قم: انتشارات یاقوت.
جعفریان، رسول (1383). داستان حجاب در ایران پیش از انقلاب. تهران، ایران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
خمینی، سیدروحالله (1378). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رحمتاللهعلیه).
رحمانی، علی (1401). آیندهنگاری الزام به حجاب در افق ۱۴۱۱. تهران: انجمن میراث اسلامی.
رمضانی، رضا (1386). حجاب در ایران (بررسی وضعیت حجاب در ایران از سالهای اخر حکومت پهلوی دوم تا پایان جنگ تحمیلی). بانوان شیعه، بهار، (11)، 251-286.
زاهدانی، سعید و دشتی، عبدالله (1385). گرایش دانشجویان به انواع حجاب. مطالعات اجتماعیایران، (1)، 101-124.
زاهدی، زکیه (1390). عوامل و پیامدهای بدحجابی. طهورا، (9)، 131-144.
زائری، محمدرضا (1400). حجاب و بیحجاب. اصفهان: نشر آرما.
زیبایینژاد، محمدرضا و سبحانی، محمدتقی (1379). درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام. قم: دارالثقلین.
عابدی، محمد (1390). سابقه مبارزه با حجاب تا دوران پهلوی اول. مبلغان، (20)، 7-17.
عنایتالله، سهیل (1388). پرسش از آینده، آیندهپژوهی بهمثابه ابزار تحول سازمانی و اجتماعی. ترجمه مسعود منزوی. تهران: مرکز آیندهپژوهی علوم و فناوری دفاعی.
غلامی، علی (1391). مسئله حجاب در جمهوری اسلامی ایران. تهران: دانشگاه امام صادق(علیهالسلام).
فیومی، احمد بن محمد (بیتا). مصباح المنیر. قم: مؤسسه دارالهجره.
کلهر، سهیل (1396). بازخوانی سیاستها و اقدامات جمهوری اسلامی ایران درباره بیحجابی و بدحجابی. اصفهان: نشر آرما.
مرتضی، مطهری (1379). مجموعه آثار. تهران: صدرا.
ملکیفر، عقیل (1385). الفبای آیندهپژوهی. تهران: کرانه علم.
نبیلو، عظیماله (1403). آینده مسئله حجاب در ایران با تجزیه و تحلیل روندها و پیشرانها. آیندهپژوهی انقلاب اسلامی، 17(17)، 71-102.
References
The Holy Qur’an (In Persian).
Abedi, M. (2011). The history of opposition to hijab up to the First Pahlavi era. Moballighan, (20), 7–17. (In Persian)
Arcade, J., Godet, M., Meunier, F. & Roubelat, F. (2003). Structural Analysis with the MICMAC Method & Actors' Strategy with MACTOR Method. In J. Glenn (Ed.) , Futures Research Methodology (pp. 1-20). American Council for the United Nations University.
Badiei Khamseh-Fard, S. M. H. (2016). Prioritizing the driving forces of hijab and chastity promotion management in the Islamic Republic of Iran: A study based on layered causal analysis (Master’s thesis). Imam Sadiq University, Tehran, Iran. (In Persian)
Badiei Khamseh-Fard, S. M. H. (2023). The hijab issue: Cultural futures studies. Tehran: Ravaq-e Andisheh. (In Persian)
Basirat-Manesh, H. (1997). The ulama and the Reza Shah regime. Tehran: Orouj Printing and Publishing Institute. (In Persian)
Bell, Wendell (2003). Foundation of Futures Studies. london: Transaction Publishers.
Durance, P. & Godet, M. (2010). Scenario Building: Uses and Abuses. Technological Forecasting and Social Change, 77(9), 1488-1492.
Enayat-Allah, S. (2009). Questioning the future: Futures studies as a tool for organizational and social transformation (M. Manzavi, Trans.). Tehran: Defense Science and Technology Futures Center. (In Persian)
Fayyumi, Ahmad ibn Muhammad (n.d.). Al-Misbah al-Munir. Qom: Dar al-Hijrah Institute. (In Persian)
Gholami, A. (2012). The hijab issue in the Islamic Republic of Iran. Tehran: Imam Sadiq University. (In Persian)
Godet, M. (1986). Introduction to La Prospective: Seven Key Ideas and One Scenario Method. Futures, 18(2), 134-157.
Hamza, Abbas (2006 ). Hijab in divine religions. qom: rubies.
Ibn Durayd, Muhammad ibn al-Hasan (1987). Jamharat al-lughah (Vol. 1). Beirut: Dar al-Ilm lil-Malayin. (In Persian)
Jafarian, R. (2004). The story of hijab in Iran before the Revolution. Tehran, Iran: Islamic Revolution Documents Center. (In Persian)
Kalahar, S. (2017). Re-reading the policies and actions of the Islamic Republic of Iran regarding unveiling and improper hijab. Isfahan, Iran: Arma Publishing. (In Persian)
Khomeini, R. (1999). Sahifeh-ye Imam [Collected works]. Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. (In Persian)
Maleki-Far, A. (2006). The alphabet of futures studies. Tehran: Karaneh-e Elm Publications. (In Persian)
Motahhari, M. (2000). Collected works. Tehran: Sadra Publishing. (In Persian)
Nabilu, A. E. (2024). The future of the hijab issue in Iran through trend and driving force analysis. Islamic Revolution Futures Studies, (17), 71–102. (In Persian)
Pakatchi, A. (2018). Hijab. In The Great Islamic Encyclopedia. Tehran: Center for the Great Islamic Encyclopedia. (In Persian)
Parsa, T. (2001). Women’s covering throughout history. Qom: Ahsan al-Hadith Publications. (In Persian)
Pedram, A. & Jalali-Vand, A. (2013). An introduction to futures studies (Vol. 1). Tehran: Defense Industries Education and Research Institute – Defense Science and Technology Futures Center. (In Persian)
Rahmani, A. (2022). Future-oriented analysis of the obligation of hijab toward the horizon of 2032. Tehran: Islamic Heritage Association. (In Persian)
Ramazani, R. (2007). Hijab in Iran (An examination of the status of hijab from the final years of the Second Pahlavi era to the end of the Iran–Iraq War). Shi‘i Women, Spring, 11, 251–286. (In Persian)
Voros, Joseph (2003). A generic foresight process framework. Foresight. 5(3), 10-21.
Zaeri, M. R. (2021). Hijab and non-hijab. Isfahan, Iran: Arma Publishing. (In Persian)
Zahedani, S. & Dashti, A. (2006). University students’ tendencies toward different forms of hijab. Iranian Social Studies, (1), 101–124. (In Persian)
Zahedi, Z. (2011). Causes and consequences of improper hijab. Tahura, (9), 131–144. (In Persian)
Zibaei-Nezhad, M. R. & Sobhani, M. T. (2000). An introduction to the system of women’s personality in Islam. Qom: Dar al-Thaqalayn. (In Persian)
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,216 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 18 |
||