اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 555 |
| تعداد مقالات | 4,822 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,820,874 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,273,297 |
واکنشی صدرایی به ایده بازگشت الهیاتی با تاکید بر مساله فعل خاص الهی | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 8، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 46، آذر 1404، صفحه 121-137 اصل مقاله (948.96 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2025.247214.1962 | ||
| نویسندگان | ||
| نفیسه نجبا1؛ مهدی غیاثوند* 2؛ شاکر لوایی3؛ محمد سعیدی مهر4 | ||
| 1دانش آموخته دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران. | ||
| 3استادیار گروه فلسفه، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران. | ||
| 4استاد گروه فلسفه و حکمت و منطق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| از آنجا که تلاش اندیشمندان حوزه الهیات طبیعت در مساله فاعلیت خاص خداوند، همچنان به ارائه تبیین رضایتبخش توفیق نیافته است، برخی خواستار توجه به عناصر فلسفی الهیات طبیعی شدهاند و ایده بازگشت از الهیات طبیعت به الهیات طبیعی را مد نظر قرار دادهاند. پذیرش نوعی عدم تعین ریشهای در بنیان همه تغییرات طبیعی، اساس اندیشه سیلوا یکی از مدافعان ایده بازگشت الهیاتی، در مقابل تبیینات مبتنی بر نظریات علمی (نظریات الهیات طبیعت همچون تئوری کوانتوم و نظریه آشوب) در پاسخ به مساله فعل خاص الهی است. او با بهرهگیری از مفهوم علت مادی و پذیرش ماده به عنوان یکی از اجزاء هستیشناسانهی اشیاء طبیعی، معتقد است این امکان، برای شیء وجود دارد که نسبت به پذیرش صور از مبادی گوناگون، منفعل باشد. وجود فاعلهای طبیعی هیچگاه مانع از آن نیستند که فاعل فراطبیعی، صورتی جدید در طبیعت، محقق کند. این امر که به فعل ابداعی و بیقاعده خداوند در عالم طبیعت، منجر میشود، در اندیشه صدرایی، با توجه به مسائلی چون، رابطه اتحادی ماده و صورت و نفی کون و فساد و نیز حرکت جوهری، جایگاهی ندارد. علاوه بر آن، با نفی فاعلیت خاص از خداوند و مجردات تام، فاعلیت نفس کلیه در عالم طبیعت، مبنای اندیشه صدرا و واکنشی در پاسخ به این مسئله میشود. علیرغم برخی وجوه مثبت، همچون رفع مشکل ارتباط زمانی فراطبیعت با طبیعت و رفع شکاف متافیزیکی میان آندو و نیز بینیازی از نظریه افلاک در توجیه تغییرات طبیعی، ابهام در ساز و کار فاعلیت نفس کلیه، روشن نبودن رابطه فعل این نفس با ماده پیشین حوادث، و تعارض آن با بحث صفات الهی، دلایل عدم ارائه تبیینی رضایتبخش در این خصوص می باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فعل خاص الهی؛ ماده؛ نفس کلیه؛ ایگناسیو سیلوا؛ ملاصدرا | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Mulla Sadra’s Response to the Idea of Theological Return with an Emphasis on the Problem of Special Divine Action | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Nafiseh Nojaba1؛ Mahdi Ghiasvand2؛ Shaker Lavaei3؛ Mohammad Saeedi Mehr4 | ||
| 1Ph.D. Graduate in Transcendent Theosophy, Kharazmi University, Karaj, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Philosophy, Kharazmi University, Karaj, Iran. | ||
| 3Assistant Professor, Department of Philosophy, Kharazmi University, Karaj, Iran. | ||
| 4Professor, Department of Philosophy and Logic, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Since scholars in the theology of nature have not yet succeeded in providing a satisfactory account of special divine action, some have called for a reconsideration of the philosophical foundations of natural theology, advancing the idea of a theological return from the theology of nature to natural theology. Ignacio Silva, one of the leading proponents of this return, bases his position on the acceptance of a fundamental indeterminacy at the root of all natural changes, in contrast to accounts grounded in scientific theories within the theology of nature, such as quantum theory and chaos theory. By appealing to the concept of material cause and affirming matter as an ontological constituent of natural entities, Silva argues that a natural entity may remain receptive to the influx of forms from multiple sources. Thus, the existence of natural agents does not preclude a supernatural agent from bringing about new forms within nature. This view, which entails a creative and non-lawlike divine intervention in the natural world, leaves no room in Mulla Sadra’s philosophical system, given his principles such as the union of matter and form, the rejection of generation and corruption, and substantial motion. Furthermore, by denying special divine action to God and completely immaterial beings, Mulla Sadra grounds his explanation of natural change in the agency of the Universal Soul, which becomes central to his response to the problem of special divine action. Despite certain advantages—such as resolving the problem of temporal interaction between the supernatural and nature, bridging the metaphysical gap between them, and dispensing with the theory of celestial spheres to explain natural change—Mulla Sadra’s account remains problematic due to ambiguities regarding the mechanism of agency of the Universal Soul, the unclear relation between its action and the pre-existing matter of events, and its tension with the doctrine of divine attributes. These issues prevent it from offering a fully satisfactory explanation. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| special divine action, matter, Universal Soul, Ignacio Silva, Mulla Sadra | ||
| مراجع | ||
|
جوادی آملی، عبدالله. 1382. رحیق مختوم. چاپ دوم. جلد 7و8. به تنظیم حمید پارسانیا. قم: مرکز نشر اسراء.
شیرازی، صدرالمتالهین. 1981م. الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. چاپ سوم. جلد،1، 3، 5، 6. بیروت: دار احیاء التراث.
شیرازی، صدرالمتالهین. 1360. الشواهد الربوبیة. چاپ دوم. تصحیح و تعلیق جلال الدین آشتیانی. المرکز الجامعی للنشر.
شیرازی، صدرالمتالهین. 1354. المبدأ و المعاد. تصحیح سید جلالالدین آشتیانی. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
شیرازی، صدرالمتالهین. 1363الف. المشاعر. چاپ دوم. به اهتمام هانری کربن. تهران: کتابخانه طهوری.
شیرازی، صدرالمتالهین. 1363ب. مفاتیح الغیب. مقدمه و تصحیح محمد خواجوی. تهران: مؤسسه تحقیقات فرهنگی.
نجبا، نفیسه، و مهدی غیاثوند. 1399. «متافیزیک سینوی و معانی تخصص فعل الهی». پژوهشهای هستیشناختی 9(18): 375-400.
نجبا، نفیسه، و مهدی غیاثوند. 1401. «نگرش وحدتانگارانه صدرایی؛ تفسیر دیگری از سازگاری میان فعل خداوند و طبیعت». حکمت معاصر 13(1): 275-300.
Bylica, Piotr. 2018. “Naturalistic Theism on Special Divine Action within the Framework of the Model of the Levels of Analysis.” Studia Philosophiae Christianae 53(1): 5-33. Koperski, Jeffry. 2020. Divine Action, Determinism and The Laws of Nature. First Edition. Routledge Press. Lane Ritchie, Sara. 2017. “Dancing Around the Causal Joint: Challenging the Theological Turn in Divine Action Theories.” Zygon 52(2): 361-379. Silva, Ignacio. 2022. Providence and Science in a World of contingency. First Edition. Routledge Press. Vicens, LC. 2012. “On the Possibility of Special Divine Action in a Deterministic World.” Religious Studies 48. Cambridge University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 340 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 86 |
||