بررسی تأثیر معرفتشناختی نظریۀ «تسرّیِ عملگروانه» بر استدلال تجربۀ دینی | ||
| پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) | ||
| مقاله 12، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 46، آذر 1404، صفحه 197-218 اصل مقاله (1.25 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/prr.2025.247913.1987 | ||
| نویسندگان | ||
| احسان سیمچیزاده1؛ عبدالرسول کشفی* 2 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسی ارشد فلسفه دین، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ریچارد سویینبرن، فیلسوف معاصر انگلیسی، بر این باور است که تجربههای دینی میتوانند شواهدی معتبر بر اثبات وجود خداوند باشند. وی در این زمینه، بهطور خاص بر اصل «آسانباوری» تأکید میکند. بر اساس این اصل، اگر فردی تجربهای از حضور خداوند داشته باشد، آن تجربه باید معتبر تلقی شود، مگر آنکه دلایلی متقن بر رد آن ارائه شود. افزون بر این، سویینبرن از «اصل گواهی» نیز دفاع میکند. این اصل بیان میکند که گزارشهای افراد درباره تجربههای دینیشان، معتبر هستند، مگر اینکه شواهدی قاطع مبنی بر بیاعتباری آنها وجود داشته باشد. در مقابل، برخی منتقدان با استناد به نظریة «تسرّیِ عملگروانه» استدلال میکنند که اصولی مانند آسانباوری و گواهی در مسائل حیاتی و شرایط خطیر قابل اعمال نیستند. از دیدگاه تسرّیِ عملگروانه، هرچه موضوع مورد بحث مهمتر و پیامدهای عملی آن جدیتر باشد، ضرورت ارائۀ شواهد و دلایل قویتر برای پذیرش آن افزایش مییابد. ازآنجاکه خداباوری مسئلهای بنیادین است که تأثیرات ژرف و گستردهای بر زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد، پذیرش آن باید مبتنی بر شواهدی فراتر از تجربههای شخصی یا گزارشهای دیگران باشد. پس اصل آسانباوری و اصل گواهی برای واقعی دانستن تجربههای دینی کافی نیست. با این حال، نتایج این پژوهش روشن میسازد که نظریه تسرّیِ عملگروانه نمیتواند بر کاربست اصول آسانباوری و گواهی برای تجربة دینی خدشه وارد کند. این به آن دلیل است که معرفت، بهعنوان باور صادق موجه، تحت تأثیر ملاحظات عملی قرار نمیگیرد. بنابراین، تا زمانی که تجربههای دینی و گواهیهای متواتر برای فاعل شناسا یقینآور باشند، کاربرد اصول آسانباوری و گواهی در حوزۀ مباحث مربوط به خداوند همچنان معقول و موجه خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ریچارد سویینبرن؛ تسرّیِ عملگروانه؛ استدلال تجربۀ دینی؛ اصل آسانباوری؛ اصل گواهی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 245 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 140 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,930 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,196,877 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,609,090 |