تحلیل فقهی ـ پزشکی انتساب دومادری واقعی در فرض رحم جایگزین کامل | ||
| فقه و حقوق خانواده | ||
| مقاله 1، دوره 31، شماره 84، فروردین 1405، صفحه 5-39 اصل مقاله (741.27 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/flj.2025.247710.2135 | ||
| نویسندگان | ||
| مصطفی کیخا* 1؛ محمد رضا کیخا2؛ در محمد کردی تمندانی3؛ حسین خدایار4 | ||
| 1دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| 2دانشیارگروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 3استادگروه زیستشناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| 4استادیارگروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| واژۀ «مادر»، عنوانی که در همۀ تمدنها مورداحترام و گاه موردتقدیس است. بهویژه در کاربست اخلاقی دین اسلام مادر و وصف مادری جایگاهی منحصربهفرد و حتی از حقوق زنان به شمار میرود. در کنار این گزاره، پیشرفتهای حوزۀ علوم پزشکی و روشهای جدید باروری و جبران ناتوانی زایمان، ازجمله روش IVF یا مادر (رحم) جایگزین (Surrogacy) که رویان زوجین (لقاح اسپرم زن و مرد نابارور در فضای آزمایشگاهی) تا زمان زایمان در رحم زن دیگری قرار داده میشود، انتساب عنوان مادر و کشف مادر واقعی را با پیچیدگی فقهی روبهرو میسازد. ازمنظر فقهی مهمترین مسئله کشف هویت و نقش زنِ صاحب رحم و انتساب عنوان مادری، به هریک از دو زن یا تئوری دومادری واقعی خواهد بود. نقشآفرینی تکوینی هریک از زنان دخیل در این فرایند با توجه به دادههای روز پزشکی این سؤال را مطرح میسازد که آیا میتوان با تکیه بر استنادات فقهی ـ مؤیدات پزشکی هر دو زن را مادر واقعی قلمداد کرد؟ بهعبارتی، طفل دارای دو مادر، در عرض هم و با تکالیف و حقوق مساوی باشد؟ در پژوهشهای گذشته به این مسئله پرداخته نشده است و بهدلیل مستحدثه بودن موضوع فقهای امامیه به آن نپرداختهاند. هدف این نوشتار بررسی جوانب مختلف این مسئله و یافتن پاسخی فقهی باتوجه به موازین فقه امامیه به انضمام دادههای پزشکی است. پژوهش پیش رو با روشی توصیفی ـ تحلیلی، با بهکارگیری روش اسنادی، مبتنیبردادههای کتابخانهای تقریر یافته است. تقریر حاضر، بهدنبال اثبات نظریۀ عنوان دومادری واقعی (و نه حکمی) مبتنیبر امکانپذیری فقهی بیش از یک مادر در شریعت است. همچنین توجه دادن به تأثیر مستقیم علم اپیژنتیک (Epigenetics) در کنار علم ژنتیک (Genetics) بر تکوین و آفرینش جنین در این فرایند ما را به این نتیجه رساند که در بررسی ادلۀ قائلان تعلق عنوان مادری به یکی از صاحبان تخمک یا رحم (زن زاینده) به استناد آیات، روایات، و نقد و بررسی آنها معلوم شد که با توجه به ادلۀ فقهی و اصولی و مفهومشناسی واژۀ «ام» و همچنین دادههای پزشکی مؤید دومادری و... امکان اثبات دومادری واقعی زنان وجود دارد؛ ازاینرو نتایج اثبات این تئوری در مباحث هویت حقوقی و اخلاقی طفل و مادران و روند قضایی منعکس میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اپیژنتیک؛ دومادری در رحم جایگزین؛ ژنتیک؛ صاحب تخمک؛ صاحب رحم؛ نظریۀ دومادری؛ والده | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 139 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 173 |
||
اخبار و اعلانات
- تغییر نشانی وبگاه نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهاسلام
- آمار رتبهبندی نشریات علمی کشور در ارزیابی سال 1400 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
- وضعیت رتبهبندی نشریات علمی دانشگاه امام صادق علیهالسلام براساس نتایج نهایی رتبهبندی نشریات علمی کشور در سال 1400
- نشریه علمی «فقه و حقوق خانواده» وابسته به دانشگاه امام صادق علیهالسلام در پایگاه بینالمللی DOAJ نمایه شد.
- أخذ شناسه DOI برای مقالات نشریه علمی «تحقیقات مالی اسلامی»
- بازنشر مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- تفاهمنامه همکاری دانشگاه با سامانه مشابهتیاب سمیمنور
- دسترسی آزاد "Open Access" به کلیه مقالات منتشره نشریات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
- نمایه مقالات پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت) در پایگاه بینالمللی Philpapers
آمار
| تعداد نشریات | 19 |
| تعداد شمارهها | 564 |
| تعداد مقالات | 4,934 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,242,845 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,654,574 |