اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 555 |
| تعداد مقالات | 4,822 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,820,870 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,273,293 |
بررسی تطبیقی فقهی و حقوقی اهدای جنین در فقه امامیه و اهلسنت | ||
| فقه و حقوق خانواده | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: علمی- ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/flj.2026.248550.2206 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد هادی رستمی* 1؛ محمدزمان رستمی2 | ||
| 1استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران | ||
| 2دانشیار گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| تحولات علمی در عرصه باروری مصنوعی، پدیدهای نوظهور به نام «اهدای جنین» را پدید آورده است که به دلیل آثار گسترده آن بر نسب، محرمیت، ارث و ساختار خانواده، ابهامات فقهی و حقوقی مهمی را در نظامهای حقوقی مبتنی بر فقه اسلامی ایجاد کرده است. مسئله محوری این پژوهش، بررسی مشروعیت فقهی اهدای جنین در اشکال مختلف آن از منظر فقه امامیه و فقه اهلسنت و تبیین آثار حقوقی مترتب بر آن در حوزه خانواده است. فرضیه تحقیق بر آن است که فقه امامیه، با تکیه بر اصول اجتهادی و قواعدی همچون نفی حرج، ضرورت و صیانت از مصلحت طفل، ظرفیت پذیرش مشروعیت مشروط اهدای جنین را در چارچوب ضوابط شرعی داراست، در حالی که فقه اهلسنت غالباً به دلیل نگرانی از اختلاط انساب و تزلزل نهاد خانواده، رویکردی منعمحور اتخاذ میکند. روش تحقیق توصیفی– تحلیلی و مبتنی بر تحلیل منابع فقهی، حقوقی و فتاوای معاصر است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هرچند اجتهاد پویا در فقه امامیه امکان تبیین مشروعیت مشروط اهدای جنین را فراهم میسازد، اما نظام حقوقی ایران در حوزه تعیین نسب، آثار ارثی و ثبت هویت کودکان حاصل از این روشها نیازمند بازنگری و تدقیق تقنینی است تا تعادل میان ضرورتهای درمان ناباروری و صیانت از مبانی شریعت و نظم عمومی خانواده برقرار شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اهدای جنین؛ تلقیح مصنوعی؛ رحم جایگزین؛ نسب؛ ارث | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Jurisprudential and Legal Study of Embryo Donation in Imami (Shiʿi) and Sunni Jurisprudence | ||
| نویسندگان [English] | ||
| MOHAMMAD HADI ROSTAMI1؛ MOHAMMAD zaman ROSTAMI2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Law, Faculty of Islamic Sciences and Research, Imam Khomeini International University (RA), Qazvin, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Islamic Economics, Faculty of Economics and Management, University of Qom, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Abstract Scientific advances in the field of assisted reproduction have given rise to the novel phenomenon of embryo donation, which—due to its far-reaching implications for lineage, marital prohibitions (maḥramiyyah), inheritance, and the structure of the family—has generated significant jurisprudential and legal ambiguities within Islamic law–based legal systems. The central focus of this study is to examine the jurisprudential legitimacy of embryo donation in its various forms from the perspectives of Imami (Shiʿi) jurisprudence and Sunni jurisprudence, and to elucidate the legal consequences arising therefrom in the domain of family law. The research hypothesis posits that Imami jurisprudence, drawing upon its dynamic principles of ijtihād and legal maxims such as the negation of undue hardship (nafī al-ḥaraj), necessity (ḍarūrah), and the protection of the child’s best interests, possesses the doctrinal capacity to recognize the conditional permissibility of embryo donation within a framework of Sharīʿa-compliant safeguards. By contrast, Sunni jurisprudence has predominantly adopted a prohibitive approach, largely motivated by concerns over confusion of lineage (ikhtilāṭ al-ansāb) and the potential destabilization of the family institution. Employing a descriptive–analytical methodology grounded in the examination of classical and contemporary jurisprudential sources, legal doctrines, and modern fatwas, the findings indicate that while adaptive jurisprudential reasoning in Imami fiqh enables the formulation of a conditional framework for the permissibility of embryo donation, the Iranian legal system requires further legislative refinement with respect to lineage determination, inheritance effects, and civil registration of children born through such methods. Such reforms are necessary to strike a coherent balance between the therapeutic imperatives of infertility treatment and the preservation of Sharīʿa principles and public order in family law. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Embryo Donation, Assisted Reproduction, Surrogacy, Lineage, Inheritance | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 0 |
||