بررسی تطبیقی مبانی معرفتشناسی نفس ازدیدگاه علامه طباطبایی و برگسون، و دلالت آن در تربیت اخلاقی | ||
| علوم تربیتی از دیدگاه اسلام | ||
| مقاله 6، دوره 10، شماره 19، مهر 1401، صفحه 175-208 اصل مقاله (710.37 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30497/esi.2023.243846.1591 | ||
| نویسندگان | ||
| طاهره سادات امینی1؛ محسن ایمانی نائینی* 2؛ علیرضا محمودنیا3؛ حمیدرضا رضازاده بهادران4 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| 4استادیار گروه تربیت و مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر بهمنظور تحلیل مبانی معرفتشناسی نفس ازدیدگاه علامه طباطبایی و هانری برگسون، و استخراج دلالت تربیت اخلاقی آن صورت گرفته است. برای انجامدادن تحقیق از روش توصیفی- تحلیلی، تطبیقی و استنتاجی استفاده کرده و نتیجه گرفتهایم معرفتشناسی شهودی و عقلانی نفس برای فیلسوفان اخلاقیای همچون علامه طباطبایی و برگسون، این امکان را فراهم میآورد که با کشف بنبستهای فکری مؤثر بر بحرانهای معرفتی دنیای امروز، راهکاری برای فائقآمدن بر معضل ازخودبیگانگی بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای انسان معاصر بهدست دهند. علامه طباطبایی ازمیان دو نوع سِیر آفاقی و انفسی برای کسب معرفت، نظر و سِیر در آیات نفس را سودمندتر دانسته و معرفت نفس را تنها راه رسیدن انسان به غایت نهایی قلمداد کرده است. برگسون نیز نگریستن به انسان از زاویهای دیگر را پیشنهاد کرده و معتقد است این نگرشِ نوین در فضای غفلتزای برخاسته از تمدن مادّیگرا بار دیگر، ما را به ساحتی معنوی و عارفانه میبرد. وی با استفاده از روشی شهودی و بیواسطه، البته با توافق عقل، رهایی از بیگانگی با خویشتن را برای اتصال به سرچشمة هستی بهتصویر کشیده است. در این پژوهش، پساز تبیین هدف اصلی تربیت اخلاقی ازنگاه این دو فیلسوف، به اصول کلی و روشهای تربیت اخلاقی پرداختهایم. اصول مبتنیبر مبانی معرفتشناسی در دیدگاه آگاهیمدار علامه طباطبایی و برگسون، مشتمل بر تعقل، شهود و بصیرت مداوم، البته با میزان اهمیت متفاوت هستند که درنتیجۀ آنها هرکدام از این دو فیلسوف، روشی متناسب با هدف اصلی و اصول را برای تحصیل معرفت نفس بهدست دادهاند. روش پیشنهادی علامه طباطبایی در تربیت اخلاقی واقعگرایانهاش مراقبه و محاسبۀ نفس است و روش برگسون در تربیت اخلاقی شهودگرایانهاش درک شهودی نفس ازطریق قواعد سهگانه. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معرفت؛ نفس؛ شهود؛ علامه طباطبایی؛ برگسون | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,005 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 901 |
||